You are not logged in.

Dear visitor, welcome to ¤ I L L Y R I A ¤. If this is your first visit here, please read the Help. It explains in detail how this page works. To use all features of this page, you should consider registering. Please use the registration form, to register here or read more information about the registration process. If you are already registered, please login here.

Dardanicum Sagittarius

Administrator

  • "Dardanicum" started this thread
  • Albania

Posts: 2,732

Date of registration: Jun 22nd 2010

Level: 44 [?]

Experience: 4,185,373

Next Level: 4,297,834

  • Send private message

1

Wednesday, October 3rd 2007, 2:18pm

Ali Pash? Tepelena

Ali Pash? Tepelena

St?rnipi i Mu?o Hysos dhe djali i Veli Pash?s, Ali Beu, nuk e filloi karrier?n e tij si hajdut rrug?sh, sikurse m?tohet n? goj?dh?nat q? jan? pasqyruar n? shumic?n e literatur?s s? shkruar p?r jet?n e Ali pash? Tepelen?s (1740-1822), e sidomos p?r dyzet? vitet e para t? jet?s s? tij. P?rkundrazi, ai u rrit e u edukua si t? gjith? djemt? e tjer? t? oxhaqeve feudale t? koh?s s? vet. Ali Beu u arsimua si nj? bir pashai dhe, duke u ndihmuar nga t? af?rmit dhe sidomos nga miqt? e sht?pis? s? vet, q? e kishin lidhur t? ardhmen e tyre me at? t? k?saj sht?pie t? d?gjuar, u vu shpejt n? krye t? formacioneve ushtarake me pages? t? krahin?s s? vet aq t? k?rkuara nga qeveritar?t e ndrysh?m t? sanxhak?ve e sidomos nga valiu i Rumelis?. Si i till?, ai u lidh me krushqi dyfishe me oxhakun feudal t? Asllanpashallive t? Gjirokastr?s m? 1768 dhe u b? nj? nga prij?sit ushtarak? m? t? d?gjuar. Pa arritur mosh?n 40 vje?, ai fitoi m? 1784 grad?n pash? n? rreshtat e ushtris? perandorake t? Rumelis?. Po at? vit, p?r shkak se Selim pash? Koka kishte uzurpuar pushtetin e sanxhakut t? Delvin?s duke vrar? tre vjet m? par? Mustafa Pash?n e Delvin?s, Porta e Lart? e em?roi mytesarif t? k?tij sanxhaku. Me k?t? rast ai u urdh?rua nga sulltani q?, pasi t? shtinte n? dor? pushtetin, t? nd?shkonte me vdekje fermanliun Selim pash? Kok?n e p?rkrah?sit e tij kryesor? dhe t? vilte me forc? xhizjen e papaguar nga krahinat malore. N? krye t? nj? fuqie ushtarake t? madhe, me luft? dhe aspak me pabesi, pashai i ri zbatoi urdhrat e Port?s s? Lart? dhe n? fundin e vitit 1784 mori n? dor? pushtetin e sanxhakut t? Delvin?s. Pas t? atit ai u b? pashai i dyt? i familjes s? Hysove q? qeverisi k?t? sanxhak. Edhe Aliu, q? i p?rkrahu djemt? e Selim Pash?s, nuk lejoi t?u konfiskoheshin ?ifligjet dhe nuk i arrestoi e i burgosi ata, si? pretendojn?, pa asnj? baz?, goj?dh?nat, nuk u kufizua vet?m me sundimin n? k?t? sanxhak. T? ardhurat e atij sanxhaku t? vog?l nuk mjaftonin p?r t? p?rballuar shpenzimet e ushtris? s? tij mjaft t? madhe, prandaj Aliu synonte t? shtinte n? dor? sanxhak?t m? t? r?nd?sish?m. Qysh n? fillim t? vitit 1785 k?rkoi qeverisjen e sanxhakut t? T?rhall?s ose at? t? Janin?s. M? 1786 atij iu dha qeverisja e sanxhakut t? T?rhall?s dhe detyra e z?vend?skomandantit t? derbend?ve, kurse n? mars t? vitit 1787, kur vezir Ahmet Kurt pasha i Beratit vdiq i helmuar si aleat i Mahmud pash? Bushatlliut, atij iu besua detyra e komandantit t? derbend?ve. As i biri i vezirit t? helmuar, Mehmet Pasha i Ngurzajve, dhe as kunati i k?tij, Ibrahim Pasha i Vlorajve, q? hyn? n? grindje midis tyre p?r pun?n e trash?gimit t? pushtetit n? sanxhakun e Vlor?s, nuk ishin n? gjendje t? kryenin at? detyr?. Por Ibrahim Pasha, i cili arriti t? merrte pushtetin n? Berat, nuk mungoi ta k?rkonte postin e derbend-pash?s dhe t? rivalizonte me Ali Pash?n p?r nj? koh? t? gjat?.
Duke p?rfituar nga mungesa e mytesarifit t? sanxhakut t? Janin?s, Alizoi Pash?s, q? ishte larguar nga Shqip?ria dhe ishte d?rguar n? frontin e luft?s me Rusin?, pasi u mor vesh me Tahir Pash?n e Asllanpashallive (q? i kishte dh?n? Aliut vajz?n e vet p?r grua t? dyt?) dhe, duke pasur p?rkrahjen e shtresave t? pasura t? qytetit e t? rrethit t? Janin?s q? shihnin tek ai t? vetmin qeveritar, q? mund t? vendoste e t? ruante qet?sin?, ashtu si? kishte b?r? n? Thesali, Ali Pasha i Tepelen?s hyri n? Janin? dhe vendosi sundimin e vet n? fund t? vitit 1787. Ai e vler?sonte drejt Janin?n kur e quante ?ky? t? Shqip?ris??. Janina prej koh?sh priste nj? qeveritar si ai p?r t?u b?r? me t? v?rtet? ky? jo vet?m nga pik?pamja strategjike e administrative, por edhe nga ana ekonomike, duke u shnd?rruar n? qend?r e tregut nd?rkrahinor t? Shqip?ris? Jugore.
Signature from »Dardanicum« ¤ Është më mirë të ndezësh një qiri se sa të mallkosh errësirën ¤

Dardanicum Sagittarius

Administrator

  • "Dardanicum" started this thread
  • Albania

Posts: 2,732

Date of registration: Jun 22nd 2010

Level: 44 [?]

Experience: 4,185,373

Next Level: 4,297,834

  • Send private message

2

Wednesday, October 3rd 2007, 2:18pm

RE: Ali Pash? Tepelena

Ali Pash? Tepelena

Nuk asnje dyshim se figura me e rendesishme dhe me e famshme e historiografise Shqiptare neper kohera eshte figura e Ali Pashe Tepelenes, Pashait Shqiptar, sundues te Shqiperise se Mesme dhe Jugore, te fundshekullit te 18 deri me 1822.


Ali Pashe Tepelena qe mendohet te kete lindur diku mes intervalit te 1740 deri me 1750, ishte bir i nje familje aristokrate Shqiptare nga Tepelena. Gjyshi i Ali Pashes i qujatur Mukhtar, ishte nje komandant i zoti ne ushtrine Osmane, gje te cilen ai e pati treguar ne rrethimin e Korfuzit me 1716. I jati i Mukhtarit, Mu?oja (apo Mustafai) ka qene Be nga Gjirokastra dhe besohet te kete qene muteselim (nen-guvernator) i nahijes se Tepelenes qytet qe ishte pjese e Sanxhakut (rrethit) te Vlores.


Mukhtari, gjyshi i Aliut si Be qe ishte, kishte nen kontrollin e tij prona dhe ushtare te shumte. Me vdekjen e Mukhtarit, titulli i Beut dhe pronat e Mukhtarit i kaluan te jatit te Aliut, Veliut. Gjate nje sherr qe Veliu i jati i Aliut pati me kusheririn e tij te pare, Islam Beun qe ishte edhe mutessarrif i Delvines, coi ne vrasjen e Islamit nga Veliu me 1759, gje qe coi Porten e Larte (ne Stamboll) qe pas 3 vitesh ta caktoje Veliun si mutessarrif i Delvines.

Ali Pasha qe u lind ne kete rreth aristokratik Shqiptar qe nje raport ndaj Hapsubrgeve te 1783 permendet se familja e Aliut ishte ?familja me nobel e Toskeve te te gjithe Epirit? nuk pati fat qe te gezoje shume. Ne moshen 10 vjecare vdekja e babait te Aliut e coi familjen e tij qe te gjendet e vetme ne mes te kater rrugeve, te braktisur dhe varferuar. Familjes se mbetur pa burre te Aliut, armiqte e te atit te tij filluan qe ti benin lloj-lloj poshtersishe. Per kete arsye, e ema e Aliut, Hankoja qe rridhte nga fshati i Konices , tashme u detyrua qe te marre rrolin e burrereshes ne familje dhe u mundua qe te mbronte nderin dhe pronat e saja nga armiqte e te shoqit. Por ne nje konfrontimet qe ajo pati me bandat e Kardhiqioteve dhe Harmoveve, ajo ra viktime e pabesise se Kardhiqioteve qe e turperuan Hankon sebashku me te motren e Aliut, Shanicen duke i marre peng dhe c?nderuar.

Aliu i vogel qe ne kete kohe mendohet qe te kete qene mes 10 deri me 15 vjec arriti qe te shpetoje nga kurthi i Kardhiqoteve, por pasiqe ai ishte i pafuqishem dhe i vogel, ai nuk mundi qe te shpetonte dot nenen dhe motren e tij nga poshtersite e Kardhiqoteve. Motra dhe e ema e Alit u lirua nga Kardhiqotet vetem pasi nje tregtar Grek nga Gjirokastra shkoi ne Kardhiq dhe i pagoi Kardhiqotet per lirimin e dy femrave te marra peng. Hidherimi qe Aliu i vogel morri ne shpirt nga kjo poshtersi, dhe kerkesa e Hankos per te marr hak per nenen e tij, ndoshta ishin edhe shkaqet kryesore qe cuan Aliun qe te rritej si nje djale ambicioz dhe me inspirime ne jete. Duke qene se ai rridhte nga nje familje e varfer, por me tradite aristokratike, Aliu rinine e tij sipas shume tregimesh e nisi si ?bandit? qe shquhej per trimeri dhe zgjuarsi. Ne kohen e rinise se Aliut Shqiperia e Mesme policohej nga ?armatolet? qe ishin mercenare Greko-ortodoks, qe shquheshin per kurrupsion dhe hajdutllek te madh mes tyre.

Ali Pasha sipas disa tregimesh mendohet qe te kete qene kryetar i nje bande cubash me ndikim n? Thesali dhe an?s se maleve t? Pindit gjate rinise. Perderisa keto krahina ne ate kohe administroheshin nga Pashall?ku i Beratit me n? krye Ahmet Kurt Pash?n, nje dite, Aliu u zu rob dhe e pru n? Berat. Pashait te Beratit, Ahmetit, i b?ri shume p?rshtypje bukurija dhe mencuria e Aliut. Per kete arsye Ahmeti, e punesoi Aliun si roje personale ne shtepine e tij. Por pas disa kohesh pune ne Pashallekun e Beratit, Aliu qe transmetohet te jete merzitur me Pashain, te cilit ai i kerkoi vajzen e tij, por qe Pashai ia rrefuzoi, u largua nga Berati dhe u bashkua me shoket e tij te mehershem. Me pas Aliu kaloi ne Delvine ku aty u martua me te bijen e Kapllan Pashes, (Pashait te Delvines qe ishte ne lufte me Ahmet Kurtin), Gjylsymen. Duke qene i ri ne moshe (24 vjec) dhe nje njeri me ambicje dhe zgjuarsi, Kapllani pa tek Aliu nje njeri te afte per te bijen e tij.

Disa kohe pas marteses se Aliut ne Delvine, i vjerri i Aliut, Kapllani, vdiq. Vendin e Kapllanit e zuri kunati i Aliut, qe quhej Ali dhe ishte martuar me te motren e Aliut, Shanicen. Por kunati i Aliut pas pak kohesh vdiq ne nje konflikt, kurse i vellai i tij Selimi nuk u lejua qe te behej Pasha nga Padishau i Stambollit, keshtu qe posti i shkoi Aliut nga Tepelena. Pak kohe pas marrjes se postit te Pashait te Delvines , me 1787, Ali Pashes iu caktua posti i Derbendler Bashbugut (shefi i policise se rrugeve malore). Zotesia e Aliut dhe sinqeriteti i tij ne pune jo vetem qe shtoi besimin e Portes se Larte ne aftesite e Aliut, por mbi te gjitha i solli zonave qe ai policonte qetesi dhe siguri qe kishte munguar prej kohesh, kjo fale ndershkimeve te rrepta qe Aliu iu dha hajduteve e kacakeve te kohes. Duke rekrutuar nje force Shqiptaresh te perbere nga 4.000 veta, Aliu vendosi rregull qe nga Janina e deri ne Thermofilat. Duke pasur kete post, sebashku me postin e mutessarrifit te sanxhakut te Terhalles te cilin Aliu e kishte marre ne 1786, Aliu marshoi drejt Janines me 1788 ku zoteronte anarkia. Me vendosjen e rregullit dhe qetesise ne Janine, Aliut iu dha posti i Pashait apo Vezirit te Janines, qe perpara tij u mbante nga Izet Pasha. Ky post qe ishte edhe posti me i larte qe Aliu do te gjente ne karrieren e tij coi ne themelin e shtetit autonom Shqiptar qe Ali Pasha krijoi dhe udhehoqi gjate jetes se tij, prej moshes 44 vjec e deri ne vdekje.

Marr? nga "http://sq.wikipedia.org/wiki/Diskutim:Ali_Pash%C3%AB_Tepelena/Arkiva_001"
Signature from »Dardanicum« ¤ Është më mirë të ndezësh një qiri se sa të mallkosh errësirën ¤

Counter:

Hits today: 6,501 | Hits yesterday: 7,401 | Hits record: 30,310 | Hits total: 10,229,029

Legend:

Forum contains no new posts
Forum contains new posts
Forum is closed
Forum is an external link